Je ritme laat zien wat je accepteert als standaard
kennisbank > tijd, ritme en grenzen > je ritme laat zien wat je accepteert als standaard
Wat zich herhaalt, verdwijnt uit beeld.
In veel scholen ontstaat ritme niet doordat iemand het bewust ontwerpt, maar doordat bepaalde vormen van overleg, afstemming en besluitvorming zich in de loop van de tijd herhalen en daarmee vanzelfsprekend worden, waardoor ze niet langer worden gezien als keuzes, maar als gegevenheden die nu eenmaal bij het werk horen.
Juist daarin schuilt de kern van het vraagstuk.
Liever luisteren of kijken?
Jij kiest hoe je deze inzichten tot je neemt.
🎙️ Podcast – beluister dit artikel onderweg of tijdens een rustig moment, zodat je geen seconde verliest, maar wel vooruitgang boekt.
🎥 Video – bekijk de kernpunten in een korte, krachtige video en ontdek hoe je direct verschil maakt in je leiderschap.
vervolg van het blog
Want wat zich herhaalt zonder dat het nog bevraagd wordt, verliest zijn zichtbaarheid als keuze en krijgt daarmee de status van standaard, terwijl die standaard zelden expliciet is vastgesteld.
Ritme ontstaat niet door planning, maar door wat blijft bestaan
Hoewel ritme vaak wordt benaderd als iets wat je organiseert om overzicht en structuur te creëren, ontstaat het in werkelijkheid vooral door wat niet wordt onderbroken, omdat gedrag dat zich herhaalt en niet wordt begrensd zich vanzelf stabiliseert tot een patroon dat richtinggevend wordt.
Dat betekent dat ritme niet zozeer een instrument is, maar een gevolg.
Een gevolg van wat blijft bestaan, omdat niemand het stopt.
En daarmee wordt ritme een uitdrukking van tolerantie.
Wat terugkomt, wordt bepalend
Binnen een school wordt gedrag minder gestuurd door wat mensen zeggen belangrijk te vinden en veel sterker door wat zich herhaaldelijk voordoet, omdat herhaling verwachtingen creëert en verwachtingen gedrag vormen, vaak zonder dat iemand zich daarvan bewust is.
Wanneer overleg steeds nodig blijft om besluiten te nemen, ontstaat de impliciete norm dat besluiten daar thuishoren.
Wanneer afstemming structureel voorafgaat aan handelen, wordt zelfstandigheid minder vanzelfsprekend.
En wanneer een leidinggevende steeds beschikbaar blijft, ontstaat er een patroon waarin anderen hun verantwoordelijkheid daarop afstemmen.
Niet omdat iemand dat zo heeft bedoeld, maar omdat het logisch wordt binnen het ontstane ritme.
Veranderen vraagt niet om toevoegen, maar om onderbreken
Veel leidinggevenden proberen beweging te creëren door iets toe te voegen aan het bestaande, in de vorm van nieuwe afspraken, structuren of interventies, terwijl het bestaande ritme ongemoeid blijft en daarmee de feitelijke richting blijft bepalen.
Zolang dat ritme intact blijft, verandert er in de praktijk weinig.
Want wat blijft terugkomen, blijft sturen.
Leiderschap vraagt daarom niet in de eerste plaats om toevoegen, maar om het vermogen om te onderbreken wat zich heeft vastgezet, ook wanneer dat spanning oproept of onzekerheid zichtbaar maakt.
Wat blijft bestaan, beschermt ook iets
Ritme blijft niet bestaan zonder reden.
Het biedt houvast, voorspelbaarheid en vaak ook een gevoel van controle, waardoor het niet alleen functioneel is, maar ook iets beschermt wat men liever niet verliest.
Juist daarom is het doorbreken van ritme geen technische handeling, maar een ingreep die zichtbaar maakt wat eerder onder de oppervlakte bleef.
Onzekerheid, afhankelijkheid of het ontbreken van eigenaarschap.
En precies daar wordt zichtbaar wat leiderschap vraagt.
Je standaard zit in wat je laat gebeuren
De standaard van een leidinggevende wordt zelden bepaald door wat hij expliciet benoemt, maar veel eerder door wat hij laat gebeuren en laat terugkeren, omdat juist daarin zichtbaar wordt wat hij accepteert als normaal binnen zijn school.
Wat niet wordt onderbroken, blijft bestaan.
Wat blijft bestaan, wordt herhaald.
En wat wordt herhaald, vormt uiteindelijk de standaard.
Je ritme laat zien wat je accepteert als standaard
Leiderschap wordt daarmee zichtbaar in wat je niet langer toestaat.
Niet alles wat vertrouwd is, is helpend.
Niet alles wat blijft terugkomen, is noodzakelijk.
En niet alles wat vanzelfsprekend voelt, is ook bedoeld.
Zonder het doorbreken van ritme blijft de standaard hetzelfde, ook wanneer de intentie anders is.
Afsluiting
Kijk eens naar wat zich in jouw school steeds opnieuw herhaalt en vraag jezelf niet af of het werkt, maar wanneer jij bent gaan accepteren dat dit de standaard is.
verder lezen binnen dit thema
Dit artikel staat niet op zichzelf.
Het maakt deel uit van een reeks over tijd, ritme en grenzen, waarin niet zozeer wordt gekeken naar wat een leidinggevende doet, maar naar wat zich in de loop van de tijd heeft vastgezet en daardoor richting is gaan geven aan het handelen binnen een school.
Ritme lijkt vaak iets praktisch, iets wat ontstaat uit roosters, overlegstructuren en terugkerende momenten die houvast bieden, terwijl juist dat ritme zichtbaar maakt wat niet langer wordt bevraagd en daarmee de status van standaard heeft gekregen.
Wat zich herhaalt, wordt vanzelfsprekend.
En wat vanzelfsprekend wordt, stuurt gedrag, zonder dat iemand daar nog expliciet richting aan geeft.
De artikelen hieronder verkennen diezelfde laag, telkens vanuit een andere invalshoek:
👉 Wat jij laat liggen, blijft terugkomen
👉 Waarom overleg zelden oplost wat het in stand houdt
👉 Wanneer afstemming zelfstandigheid vervangt
👉 Wat steeds terugkomt, wordt vanzelf normaal
👉 Je hoeft niets te veranderen als je niets onderbreekt
Samen vormen deze artikelen een reeks die laat zien dat ritme geen neutraal gegeven is, maar een uitdrukking van wat een leidinggevende accepteert als standaard.
over dit werk
Tijd, ritme en grenzen gaan niet over efficiënter plannen.
Ze gaan over positie.
Over de keuzes die je maakt in waar je aanwezig bent, waar je richting geeft en waar je begrenst wat op jouw agenda terechtkomt.
Zolang een leidinggevende alles opvangt wat zich aandient, blijft de agenda zich vullen en wordt drukte vanzelfsprekend.
Leiderschap begint daarom niet bij beter organiseren, maar bij het durven begrenzen van wat werkelijk jouw aandacht vraagt.
Wie deze laag serieus neemt, ontdekt dat tijd geen planningsvraag is, maar een leiderschapsvraag.
Als je voelt dat dit raakt aan waar jij nu staat als leidinggevende,
dan is dit werk voor jou bedoeld.
voor wie dit bedoeld is
Deze artikelen zijn geschreven voor leidinggevenden in het onderwijs die merken dat hun werk niet alleen vraagt om besluiten en interventies, maar ook om reflectie.
Voor leidinggevenden die willen begrijpen wat hun keuzes, hun tijd en hun reacties zichtbaar maken in de organisaties waarin zij werken..
De artikelen vormen samen een verkenning van leiderschap
in het onderwijs.
Je kunt beginnen bij het thema dat op dit moment het meest raakt aan jouw werk als leidinggevende, en van daaruit verder lezen waar de vragen zich verdiepen.
voor leidinggevenden die verantwoordelijkheid niet langer willen verwarren met alles dragen.
Geen marketing.
Wel mails die blijven hangen.
René Rensen I De Onderwijskapitein
" De standaard van een leidinggevende wordt zelden bepaald door wat hij expliciet benoemt, maar veel eerder door wat hij laat gebeuren en laat terugkeren, omdat juist daarin zichtbaar wordt wat hij accepteert als normaal binnen zijn school."
René Rensen