Wat jij blijft tolereren, bepaalt hoe er gewerkt wordt

Vervolg van het artikel

Wat je laat bestaan, krijgt richting.

Niet omdat het zo bedoeld is, maar omdat het zich herhaalt en daarmee invloed opbouwt. Gedrag dat niet wordt begrensd, zoekt zijn eigen weg en vindt op termijn een plek die steeds steviger wordt, juist omdat er geen tegenkracht op komt.

Tolerantie vormt de ondergrens van je leiderschap

Elke leidinggevende maakt keuzes in wat hij actief oppakt en waar hij zijn aandacht op richt, maar minstens zo bepalend is wat hij laat passeren zonder het te adresseren.

Die momenten lijken vaak klein en onschuldig, omdat ze zich voordoen in de dagelijkse dynamiek waarin niet alles tegelijk kan worden opgepakt. Toch vormen juist die momenten de ondergrens van wat als acceptabel wordt gezien.

Wat niet wordt gecorrigeerd, wordt toegestaan.

En wat wordt toegestaan, wordt op termijn onderdeel van de standaard waarbinnen mensen hun gedrag vormgeven. Niet omdat iemand expliciet heeft gezegd dat het zo moet, maar omdat het zichtbaar is dat het zo kan blijven bestaan.

Gedrag past zich aan aan wat blijft liggen

Mensen stemmen hun gedrag niet alleen af op wat er van hen gevraagd wordt, maar ook op wat zij zien dat er gebeurt wanneer iets niet loopt zoals bedoeld.

Wanneer bepaald gedrag geen consequenties heeft, ontstaat er ruimte om dat gedrag te herhalen of om vergelijkbare keuzes te maken, omdat het systeem laat zien dat er geen grens wordt getrokken.

Daarmee wordt tolerantie een sturende kracht.

Niet zichtbaar in beleid of afspraken, maar voelbaar in hoe mensen zich bewegen binnen de school. Wat blijft liggen, wordt niet alleen herhaald, maar ook breder gedragen, omdat het past binnen wat kennelijk mogelijk is.

In het ankerartikel binnen dit thema werk ik verder uit hoe dit soort patronen zichtbaar maken wat je als leidinggevende in de loop van de tijd bent gaan accepteren als standaard.

👉 Lees hier het artikel Je ritme laat zien wat je accepteert als standaard

Wat je niet begrenst, wordt leidend

Veel leidinggevenden proberen richting te geven door verwachtingen uit te spreken en duidelijk te maken wat belangrijk is, terwijl tegelijkertijd zichtbaar blijft dat bepaald gedrag geen consequenties heeft. In die spanning tussen wat wordt gezegd en wat blijft bestaan, wint uiteindelijk wat zichtbaar is.

Niet omdat woorden geen betekenis hebben, maar omdat gedrag zich oriënteert op wat daadwerkelijk gebeurt.

En wat daadwerkelijk gebeurt, wordt bepaald door wat wel of niet wordt begrensd.

Wanneer grenzen uitblijven, ontstaat er geen leegte, maar een nieuwe invulling. Die invulling wordt niet bewust gekozen, maar groeit vanuit wat blijft liggen en zich herhaalt.

Tolerantie creëert het ritme dat je later probeert te veranderen

Wat vandaag wordt toegestaan, wordt morgen herkenbaar en overmorgen vanzelfsprekend.

Daarmee ontstaat een ritme dat niet voortkomt uit bewuste keuzes, maar uit opeenvolgende momenten waarop niet is ingegrepen. Dat ritme bepaalt vervolgens hoe het werk zich organiseert, welke verwachtingen ontstaan en waar verantwoordelijkheid wordt genomen of juist wordt vermeden.

Veel pogingen tot verandering richten zich op gedrag, terwijl het onderliggende ritme onaangetast blijft. Zolang dat ritme hetzelfde blijft, verandert gedrag slechts beperkt, omdat het zich blijft voegen naar wat als normaal wordt ervaren.

En dat normaal wordt gevormd door wat blijft bestaan.

Wat jij blijft tolereren, bepaalt hoe er gewerkt wordt

Leiderschap wordt daarmee zichtbaar in wat je niet laat gebeuren. Niet in de hoeveelheid die je oppakt, maar in de helderheid waarmee je begrenst wat niet langer onderdeel mag zijn van hoe er gewerkt wordt.

Dat vraagt niet om meer controle, maar om scherpte in wat je wel en niet accepteert.

Wat jij blijft tolereren, bepaalt hoe er gewerkt wordt.

Niet als intentie, maar als uitkomst.

En zolang dat niet verandert, verandert er weinig.

In het vorige artikel binnen deze reeks lees je hoe wat zich blijft herhalen ongemerkt verandert in wat als normaal wordt gezien binnen een school.

👉 Lees hier Wat steeds terugkomt, wordt vanzelf normaal

Afsluiting

Kijk eens naar wat jij de afgelopen weken hebt laten passeren zonder het te begrenzen, en stel jezelf niet de vraag of het begrijpelijk was, maar wat het zichtbaar heeft gemaakt over wat in jouw school kennelijk acceptabel is.