Je bent als schoolleider eindverantwoordelijk.
Maar niet overal verantwoordelijk voor.
Veel schoolleiders zijn gaan geloven dat eindverantwoordelijkheid betekent dat zij moeten oplossen, controleren en bewaken wat eigenlijk niet van hen is. Juist daar ontstaan werkdruk, afhankelijkheid en leiderschap dat steeds verder af komt te staan van wat een school écht nodig heeft.
Mijn visie op leiderschap
Schoolleiders lopen niet vast omdat zij onvoldoende competent zijn.
Ze lopen vast omdat zij onderweg een vorm van leiderschap zijn gaan ontwikkelen waarin steeds meer verantwoordelijkheid bij hen terechtkomt.
Dat lijkt betrokken.
Maar ondermijnt precies wat zij proberen te creëren:
vertrouwen,
eigenaarschap,
ontwikkeling,
en duurzame onderwijskwaliteit.
Mijn werk draait om één fundamentele vraag:
Wat vraagt eindverantwoordelijkheid écht van een schoolleider?
Veel schoolleiders noemen het werkdruk
In werkelijkheid blijven ze verantwoordelijkheid overnemen die niet van hen is.
Je werkweek loopt niet vol doordat er te veel werk is.
Je werkweek loopt vol doordat jij blijft oplossen, overnemen en beschikbaar zijn op momenten waarop leiderschap juist vraagt dat je positie inneemt.
Dat voelt betrokken. Maar het maakt je organisatie afhankelijker van jou.
En het maakt jou steeds drukker.
Je werkweek is niet het probleem
Veel leidinggevenden denken dat hun agenda de oorzaak is van hun overbelasting.
Maar agenda’s liegen niet.
Ze laten vooral zien waar jij verantwoordelijkheid blijft overnemen die niet van jou is.
Je springt in wanneer iets blijft liggen.
Je lost gesprekken op die anderen zelf zouden moeten voeren.
Je blijft beschikbaar omdat het op de korte termijn rust geeft.
En ondertussen schuift jouw eigen werk steeds verder door naar de avonduren en de weekenden.
Niet omdat je niet hard genoeg werkt. Maar omdat je voortdurend corrigeert wat eigenlijk niet bij jouw rol hoort.
Veel schoolleiders zijn niet te druk. Ze zijn te onmisbaar geworden.
Dat klinkt confronterend. Toch is het precies wat er gebeurt.
Hoe meer jij oplost, opvangt en corrigeert, hoe afhankelijker je organisatie wordt van jouw aanwezigheid.
En vervolgens noem je dat werkdruk.
Maar werkdruk is vaak niet het echte probleem.
Het echte probleem is dat veel leidinggevenden zichzelf langzaam operationeel hebben gemaakt terwijl hun rol juist vraagt om richting, helderheid en positie.
Goed leiderschap voelt niet altijd prettig
Echt leidinggeven betekent dat je verantwoordelijkheid laat waar die hoort.
Dat je niet direct ingrijpt zodra spanning ontstaat.
Dat je niet alles opvangt om de rust te bewaren.
Dat je accepteert dat anderen soms moeten groeien door verantwoordelijkheid daadwerkelijk te dragen.
Dat voelt ongemakkelijk.
Maar precies daar begint leiderschap.
Niet in harder werken.
Niet in nóg beter plannen.
Maar in stoppen met alles overnemen.
Gedrag vormt cultuur
Veel leidinggevenden onderschatten hoeveel invloed hun eigen gedrag heeft op de cultuur van hun organisatie.
Als jij voortdurend overneemt, leren anderen af te wachten.
Als jij alles controleert, leren anderen minder verantwoordelijkheid te nemen.
Als jij spanning direct neutraliseert, leert een organisatie dat ongemak vermeden moet worden.
Cultuur ontstaat niet uit woorden.
Cultuur ontstaat uit gedrag dat dagelijks wordt herhaald.
En precies daarom verandert er niets zolang jij hetzelfde blijft doen op de momenten die ertoe doen.
The Leadership Reality Check
Hoeveel verantwoordelijkheid draag jij die eigenlijk niet van jou is?
Veel leidinggevenden zien hun eigen patroon pas echt wanneer iemand het scherp benoemt.
Daarom ontwikkelde ik The Leadership Reality Check.
Een korte video waarin je ontdekt:
waar jij nog steeds aan het oplossen bent in plaats van aan het leidinggeven
waarom jouw werkweek blijft uitlopen
hoe jouw gedrag onbedoeld afhankelijkheid creëert
waarom inzicht alleen niets verandert zolang gedrag hetzelfde blijft
Niet in abstracte theorie. Maar in herkenbare situaties uit je dagelijkse praktijk.
Voor wie dit bedoeld is
Deze plek is bedoeld voor leidinggevenden in het onderwijs die voelen dat hun werkweek steeds voller wordt, terwijl ze tegelijkertijd beseffen dat harder werken niets oplost.
Voor mensen die herkennen dat ze blijven oplossen, overnemen en compenseren.
Voor leidinggevenden die begrijpen dat hun probleem niet alleen werkdruk is, maar ook de manier waarop ze hun rol invullen.
Niet voor wie vooral bevestiging zoekt.
Wel voor wie bereid is kritisch naar zijn eigen gedrag te kijken.
The Premium Leadership Code
Voor schoolleiders die hun definitie van leiderschap willen herzien.
Door verantwoordelijkheid niet langer automatisch naar zich toe te trekken.
Zodat:
• je werkweek weer binnen werktijd past
• je niet voortdurend hoeft bij te sturen
• je team zelfstandiger wordt
• je niet langer alles hoeft te dragen
• je anders thuiskomt dan nu
Deze mensen hebben met mij gewerkt
“Ik dacht lange tijd dat mijn agenda gewoon bij de functie hoorde,
totdat ik zag hoeveel ik zelf bleef opvangen en oplossen
zonder daar echt voor te kiezen.
Pas toen ik daarmee stopte, veranderde mijn werkweek.
Mijn agenda is nog steeds vol,
maar niet meer met alles wat niet van mij is.
Ik werk weer binnen werktijd
en neem ’s avonds niets meer mee naar huis.”
Claudia
Schoolleider PO
“Mijn agenda is niet leeg,
maar wel van mij.
Ik maak andere keuzes
en laat liggen wat niet van mij is.
Daardoor voel ik minder druk
en werk ik weer binnen mijn eigen grenzen.
Ik heb weer ruimte om vooruit te denken in plaats van alleen maar bij te sturen.”
Linda, schoolleider PO
Linda
Schoolleider PO
“Ik redde het altijd wel tot de vakantie, maar merkte dat het me steeds meer kostte.
Niet alleen in tijd, maar vooral in hoe ik mijn rol invulde.
Ik bleef oplossen en opvangen,
zonder dat er echt iets veranderde.
Pas toen ik daarmee stopte,
veranderde mijn werkweek.
Ik werk niet minder, maar wel anders.
En dat merk ik elke dag
Mark
Afdelingsleider VO
“Dit traject gaat niet over beter plannen,
maar over stoppen met werk doen dat niet van jou is.
Sindsdien maak ik andere keuzes
en blijft mijn werkweek niet meer uitlopen.
Ik werk anders.
En dat voel ik elke dag.”
Marlies
locatieleider PO
De vraag die uiteindelijk overblijft
Je kunt blijven doen wat je nu doet.
Je redt het waarschijnlijk wel tot de volgende vakantie. En daarna begint hetzelfde opnieuw.
Of je besluit dat dit het moment is waarop je stopt met jezelf herhalen.
En werkelijk anders gaat leidinggeven.
Deze website onderzoekt leiderschap in organisaties vanuit drie fundamentele perspectieven: drijfveren, verantwoordelijkheid en de manier waarop leidinggevenden omgaan met tijd, ritme en grenzen.
De belangrijkste artikelen over leiderschap in het onderwijs
Hier vind je alle andere artikelen die ik in de loop der jaren heb geschreven, maar die niet behoren tot de kennisbank
Alle rechten voorbehouden Copyright 2026 De Onderwijskapitein Privacy verklaring Algemene Voorwaarden