Wie verantwoorde-lijkheid verwart met alles dragen

Vervolg van het artikel

Op papier klopt dat misschien.
In gedrag ontspoort het vaak.

Want wie verantwoordelijkheid verwart met alles dragen, verschuift ongemerkt van leidinggeven naar overnemen.

De morele glans van dragen

Alles dragen heeft iets eervols. Het straalt betrokkenheid uit.

Loyaliteit.
Toewijding.

Zeker in het onderwijs, waar verantwoordelijkheid niet alleen professioneel maar ook moreel wordt beleefd.

Je wilt dat het goed gaat.

Voor leerlingen.
Voor het team.
Voor de organisatie.

Dus als iets dreigt te mislukken, grijp je in.

Niet omdat het moet.
Maar omdat je het kunt.

En precies daar ontstaat verwarring.

Eindverantwoordelijkheid is geen uitvoerende rol

Eindverantwoordelijkheid betekent dat jij aanspreekbaar bent op het geheel.

Niet dat jij het geheel uitvoert.

Dat onderscheid lijkt theoretisch.
In de praktijk is het fundamenteel.

Wanneer jij elke fout corrigeert, elke onduidelijkheid oplost en elk los eind vastknoopt, geef je een boodschap af.

Als het belangrijk is, doe ik het zelf.

Dat lijkt efficiënt.

Maar het is vormend.

Goed leiderschap betekent niet alles dragen, maar weten wat werkelijk van jou is.

Wie eindverantwoordelijkheid verwart met alles dragen, verliest precies dat onderscheid.

Het subtiele mechanisme

Het begint vaak klein.

Je neemt iets over om tempo te houden.
Je vult een taak aan omdat het anders niet goed genoeg is.
Je corrigeert iets voordat iemand anders het ziet.

Dat voelt professioneel.

Maar gedrag herhaalt zich.
En wat herhaald wordt, wordt verwachting.

Voor je het weet, is jouw ingrijpen geen uitzondering meer, maar standaard.

Het team leert dat jij de laatste veiligheidslaag bent.
En jij leert dat je het blijkbaar toch zelf moet doen.

Zo ontstaat een patroon waarin verantwoordelijkheid formeel bij het team ligt, maar praktisch bij jou.

De prijs van alles dragen

Alles dragen heeft een prijs.

Je agenda raakt voller dan nodig.
Besluiten worden zwaarder.
Je hoofd blijft langer aan staan.

Maar er is een andere prijs die minder zichtbaar is.

Je team groeit minder.
Initiatief wordt voorzichtiger.
Eigenaarschap blijft half.

Niet omdat mensen niet willen.
Maar omdat het systeem hen leert dat jij uiteindelijk corrigeert.

Wie structureel draagt, creëert afhankelijkheid.

Dat is geen intentie.
Dat is effect.

Verantwoordelijkheid en controle

Soms gaat het niet alleen over betrokkenheid, maar ook over controle.

Alles zelf doen geeft grip.
Je weet wat er gebeurt.
Je voorkomt verrassingen.

Maar controle en verantwoordelijkheid zijn niet hetzelfde.

Hoe meer jij controleert, hoe minder anderen hoeven te dragen.
Hoe minder anderen dragen, hoe sterker jouw overtuiging wordt dat jij het moet doen.

Een cirkel.

Zolang patronen niet bewust worden doorbroken, blijven ze zich herhalen.

Dit is zo’n patroon.

De volwassen verschuiving

De volwassen verschuiving is niet dat jij minder verantwoordelijk wordt.

Het is dat je onderscheid maakt.

Wat hoort bij mijn rol als eindverantwoordelijke?
Wat hoort bij de uitvoering?
Wat mag misgaan zonder dat ik het direct herstel?

Dat laatste is vaak het spannendst.

Want zodra jij niet direct corrigeert, wordt zichtbaar hoe stevig het fundament werkelijk is.

En dat kan tegenvallen.

Maar dat is informatie.

Net zoals teleurstelling informatie is over verantwoordelijkheid, zo is mislukking informatie over volwassenheid in het team.

Durven laten staan

Eindverantwoordelijkheid vraagt soms dat je iets laat staan.

Niet uit onverschilligheid.
Maar uit vertrouwen.

Vertrouwen dat anderen kunnen leren.
Dat verantwoordelijkheid groeit door ruimte.
Dat fouten geen bedreiging zijn voor jouw positie.

Wie alles blijft dragen, houdt die groei tegen.

Wie onderscheid durft te maken, versterkt het systeem.

Dit artikel staat niet op zichzelf.

Het raakt aan de fundamentele vraag wat werkelijk van jou is als leidinggevende, een onderscheid dat ik uitgebreider uitwerk in het Goed leiderschap is niet alles dragen, maar weten wat van jou is.

Wie voelt dat hier meer onder zit, leest daar verder:
https://www.onderwijskapitein.nl/goed-leiderschap-niet-alles-dragen

De kern

Wie verantwoordelijkheid verwart met alles dragen, ondermijnt zijn eigen leiderschap.

Niet omdat hij te betrokken is.
Maar omdat hij geen onderscheid maakt.

Eindverantwoordelijk zijn betekent dat jij aanspreekbaar bent.

Niet dat jij alles zelf doet.

De vraag is dus niet of jij verantwoordelijk bent.

De vraag is of jij bereid bent te zien waar je dragen verwart met leiden.

Laat die vraag maar even staan.

Welke taak draag jij nog, terwijl je diep vanbinnen weet dat hij niet meer van jou is?