Verantwoorde-lijkheidheid nemen betekent ook teleurstellen
Er is een moment waarop leiderschap ongemakkelijk wordt.
Niet omdat je het niet weet. Niet omdat je het niet kunt. Maar omdat iemand tegenover je teleurgesteld is.
Een teamlid dat had gehoopt dat jij het zou oplossen. Een collega die rekende op jouw instemming. Een bestuurder die verwachtte dat jij het wel zou dragen.
Liever luisteren of kijken?
Jij kiest hoe je deze inzichten tot je neemt.
🎙️ Podcast – beluister dit artikel onderweg of tijdens een rustig moment, zodat je geen seconde verliest, maar wel vooruitgang boekt.
🎥 Video – bekijk de kernpunten in een korte, krachtige video en ontdek hoe je direct verschil maakt in je leiderschap.
vervolg van het blog
En daar sta je. Met de neiging om het toch maar te doen. Om de spanning te verkleinen. Om de relatie soepel te houden.
Hier wordt leiderschap persoonlijk.
De misvatting over harmonie
Veel leidinggevenden verwarren goed leiderschap met harmonie.
Met draagvlak. Met tevreden gezichten. Met het gevoel dat iedereen zich gehoord en gezien voelt.
Dat is begrijpelijk. Zeker in het onderwijs, waar relaties centraal staan.
Maar harmonie is geen bewijs van verantwoordelijkheid.
Soms is het juist een signaal dat niemand echt gekozen heeft.
Wanneer jij elke spanning voorkomt, wanneer jij elk ongemak gladstrijkt, wanneer jij teleurstelling koste wat kost probeert te vermijden, dan gebeurt er iets subtiels.
Je verschuift verantwoordelijkheid.
Niet zichtbaar. Maar voelbaar.
Teleurstelling als informatie
Teleurstelling wordt vaak gezien als iets dat je moet voorkomen.
Als een fout. Als bewijs dat je iets niet goed hebt gedaan.
Maar teleurstelling is zelden een fout.
Teleurstelling is informatie.
Het vertelt je dat een verwachting niet is uitgekomen. Dat iemand rekende op iets wat niet gebeurde. Dat een grens zichtbaar is geworden.
En precies daar landt verantwoordelijkheid.
Teleurstelling is vaak het eerste signaal dat verantwoordelijkheid weer op de juiste plek landt.
Niet bij degene die het het snelst oplost. Maar bij degene bij wie hij hoort.
De reflex om te redden
Wanneer iemand teleurgesteld is, activeert dat iets.
Je wilt uitleggen. Je wilt nuanceren. Je wilt verzachten. Je wilt alsnog iets regelen.
Dat voelt zorgzaam. Maar het is vaak een reflex om te redden.
En elke reflex om te redden bevestigt een patroon.
Als jij de spanning niet verdraagt, leert de ander dat hij dat ook niet hoeft. Als jij teleurstelling direct oplost, leert de ander dat grenzen onderhandelbaar zijn.
Zo ontstaat afhankelijkheid, niet uit onwil, maar uit gewoonte.
De relationele prijs van altijd oplossen
Op korte termijn voelt oplossen prettig.
De sfeer blijft goed. De relatie lijkt intact. Het ongemak is weg.
Maar op lange termijn betaal je een andere prijs.
Je agenda raakt voller. Je rol wordt diffuser. Je team blijft leunen.
En misschien nog belangrijker: jij raakt jezelf kwijt in de poging iedereen tevreden te houden.
Verantwoordelijkheid nemen betekent niet dat iedereen blij is. Het betekent dat jij helder blijft over wat van jou is en wat niet.
Teleurstelling en status
Leiderschap raakt ook aan status.
Wie altijd beschikbaar is, wordt gezien als betrokken. Wie altijd oplost, wordt gezien als betrouwbaar.
Maar wie begrenst, wordt soms gezien als lastig. Als afstandelijk. Als minder meewerkend.
Dat schuurt.
En toch is juist daar volwassen leiderschap zichtbaar.
Niet in het bevestigen van verwachtingen. Maar in het durven teleurstellen wanneer dat nodig is.
Niet om macht te tonen. Maar om verantwoordelijkheid zuiver te houden.
Vrijheid zit aan de andere kant van teleurstelling
Zolang jij teleurstelling probeert te vermijden, blijf je reageren. Blijf je bijsturen. Blijf je compenseren.
Vrijheid ontstaat wanneer jij kunt verdragen dat iemand even niet blij is.
Wanneer je niet direct hoeft te repareren. Wanneer je niet automatisch hoeft toe te geven. Wanneer je kunt blijven staan zonder te verharden.
Dat is geen kilheid. Dat is helderheid.
En helderheid geeft ruimte. Voor jou. En voor het team.
De verschuiving in verantwoordelijkheid
Wanneer jij teleurstelling niet direct oplost, gebeurt er iets belangrijks.
De ander wordt geconfronteerd met zijn eigen verwachting. Met zijn eigen rol. Met zijn eigen verantwoordelijkheid.
Dat moment kan ongemakkelijk zijn. Soms zelfs confronterend.
Maar het is ook een groeimoment.
Niet omdat jij het afdwingt. Maar omdat jij niet langer compenseert.
Teleurstelling wordt dan geen breuk in de relatie. Maar een kantelpunt in verantwoordelijkheid.
Wat dit van je vraagt
Dit vraagt geen hardheid. Geen afstand. Geen onverschilligheid.
Het vraagt dat je aanwezig blijft in de spanning. Dat je luistert zonder direct te repareren. Dat je helder blijft zonder jezelf te verliezen.
En vooral dat je jezelf toestaat niet door iedereen begrepen te worden.
Want zodra jij verantwoordelijkheid zuiver houdt, verandert er iets.
Misschien niet meteen in gedrag. Maar wel in dynamiek.
Dit is de kern
Verantwoordelijkheid nemen betekent ook teleurstellen.
Niet omdat je anderen iets wilt onthouden. Maar omdat je niet langer op je neemt wat niet van jou is.
Teleurstelling is geen fout. Het is informatie.
Het laat zien waar verwachtingen en grenzen elkaar raken.
Teleurstelling is vaak het eerste signaal dat verantwoordelijkheid weer op de juiste plek landt.
Als niemand ooit teleurgesteld is, is de kans groot dat jij structureel iets draagt wat niet van jou is.
Laat die gedachte maar even staan.
Stel jezelf de vraag:
Waar voorkom ik teleurstelling, terwijl ik eigenlijk een grens te markeren heb?
Waar dit thema over gaat
Dit artikel staat niet op zichzelf.
Het is onderdeel van een reeks over leiderschap en verantwoordelijkheid, juist daar waar druk toeneemt en vanzelfsprekendheden niet meer werken.
De artikelen hieronder verdiepen diezelfde laag, telkens vanuit een andere invalshoek:
👉 Goed leiderschap is niet alles dragen, maar weten wat van jou is.
👉 Wat je buiten jezelf legt, komt altijd bij jou terug
Waar dit werk over gaat
Leiderschap en verantwoordelijkheid gaan niet over harder werken.
Ze gaan over begrenzen, kiezen en verdragen wat dat oproept.
Zolang verantwoordelijkheid betekent dat jij alles opvangt wat blijft liggen, blijft leiderschap onzuiver en het systeem afhankelijk.
Wie deze laag serieus neemt, ontdekt dat goed leiderschap niet begint bij oplossen, maar bij stoppen met compenseren, ook wanneer dat ongemak geeft.
Als je voelt dat dit raakt aan waar jij nu staat als leidinggevende,
dan is dit werk voor jou bedoeld.
Voor leidinggevenden die verantwoordelijkheid niet langer willen verwarren met alles dragen.
Geen marketing.
Wel mails die blijven hangen.
René Rensen I De Onderwijskapitein
" Vrijheid ontstaat wanneer jij kunt verdragen dat iemand even niet blij is.
Wanneer je niet direct hoeft te repareren. Wanneer je niet automatisch hoeft toe te geven. Wanneer je kunt blijven staan zonder te verharden."
René Rensen