Je kernwaarden bepalen meer dan je strategie

vervolg van het blog

Maar strategie is niet wat leiderschap draagt.

Sterker nog, wanneer strategie het fundament wordt in plaats van het gevolg, begint leiderschap langzaam zijn kracht te verliezen.

Niet zichtbaar.
Niet abrupt.
Maar wel structureel.

Strategie voelt veilig, maar veiligheid is geen draagkracht

Strategie biedt houvast. Het ordent complexiteit en reduceert onzekerheid. Dat maakt het aantrekkelijk, zeker in contexten waarin belangen botsen en verwachtingen hoog zijn.

Strategisch denken helpt om scenario’s te overzien, middelen te verdelen en verantwoording af te leggen. Het maakt leiderschap uitlegbaar.

Maar uitlegbaarheid is iets anders dan draagkracht.

Strategie kan keuzes logisch maken, maar niet vanzelfsprekend. Ze kan richting aangeven, maar geen innerlijke rust geven. Ze kan besluiten onderbouwen, maar geen betekenis dragen.

Wanneer strategie leidend wordt zonder onderliggend kompas, verandert leiderschap in een voortdurend denkproces. Elke beslissing vraagt opnieuw afweging, uitleg en legitimatie.

Dat is niet verkeerd.
Maar het is niet vol te houden.

Keuzes zonder innerlijke standaard putten uit

Leidinggevenden raken zelden uitgeput door het aantal keuzes dat ze maken. Ze raken uitgeput door het ontbreken van een innerlijke maatstaf waarlangs die keuzes vanzelfsprekend worden.

Zonder expliciete kernwaarden wordt elke beslissing een intellectuele exercitie. Wat past? Wat kan? Wat levert het meeste op? Wat voorkomt weerstand?

Het denken wordt zwaarder, niet omdat de situatie complexer is, maar omdat er geen vooraf bepaalde grens meer is waartegen keuzes afketsen.

Alles moet worden afgewogen.
Alles moet worden verantwoord.
Alles blijft open.

Die openheid lijkt professioneel, maar vraagt een constante mentale inspanning. Er is geen rustpunt meer waarop beslissingen vanzelf kunnen landen.

Kernwaarden zijn geen inspiratietaal

Kernwaarden worden vaak gereduceerd tot woorden die goed klinken. Ze worden geassocieerd met zachtheid, gevoel of persoonlijk ontwikkelwerk. Daardoor worden ze al snel terzijde geschoven als niet-zakelijk of onvoldoende concreet.

Dat is een misvatting.

Kernwaarden zijn geen gevoelens. Het zijn standaarden. Innerlijke grenzen die bepalen wat voor jou aanvaardbaar is, los van context of druk.

Ze functioneren vóór strategie. Nog voordat er wordt nagedacht, filteren kernwaarden wat überhaupt in aanmerking komt. Ze beperken het speelveld en maken keuzes scherper, niet vager.

Waar strategie opties opent, sluiten kernwaarden ze.

Dat maakt kernwaarden niet soft, maar juist richtinggevend.

Waarden leiden, strategie volgt

Wanneer kernwaarden leidend zijn, verandert de aard van leiderschap. Niet omdat het werk eenvoudiger wordt, maar omdat het denken lichter wordt.

Er is minder uitleg nodig.
Minder afweging.
Minder innerlijke discussie.

Keuzes worden niet per definitie populairder, maar wel consistenter. Ze hoeven niet telkens opnieuw gelegitimeerd te worden, omdat ze voortkomen uit een innerlijke standaard die stabiel blijft, ook wanneer de omstandigheden veranderen.

Kernwaarden nemen verantwoordelijkheid niet weg. Ze maken haar vol te houden.

Zonder kernwaarden wordt leiderschap een optelsom van beslissingen. Met kernwaarden wordt het een samenhangend geheel.

Waarom leidinggevenden zo lang blijven hangen in strategie

Dat veel leidinggevenden blijven vertrouwen op strategie is begrijpelijk. Strategie werkt. Het wordt beloond. Het sluit aan bij dominante organisatietaal en voorkomt frictie.

Waarden daarentegen vragen vertraging. Ze vragen reflectie en soms het loslaten van logica die op korte termijn effectief lijkt.

Strategie voelt productief.
Waarden voelen confronterend.

En zolang de resultaten blijven komen, is er weinig reden om het fundament ter discussie te stellen. Pas wanneer de mentale belasting toeneemt en het gevoel ontstaat dat alles meer kost dan het oplevert, wordt zichtbaar wat er ontbreekt.

Niet een betere strategie.
Maar een innerlijk kompas.

Strategie bepaalt wat mogelijk is, kernwaarden wat vol te houden is

Strategie is onmisbaar. Maar ze kan niet dragen wat kernwaarden moeten dragen. Ze kan richting geven, maar geen bedding zijn.

Leiderschap dat uitsluitend strategisch is ingericht, blijft functioneren. Maar het voedt niet. Het vraagt voortdurende alertheid en mentale inspanning, zonder herstel.

Kernwaarden maken het verschil tussen werken op wilskracht en werken vanuit overtuiging.

Strategie bepaalt wat mogelijk is.
Kernwaarden bepalen wat vol te houden is.

Wie leiderschap serieus neemt, kan zich geen strategie veroorloven die losstaat van innerlijke standaarden. Niet omdat dat moreel wenselijk is, maar omdat het anders onvermijdelijk leegloopt.

Niet vandaag.
Maar uiteindelijk.

En precies daar begint volwassen leiderschap: niet bij beter denken, maar bij helderder kiezen.

Dat vraagt om leiderschap dat niet begint bij plannen of strategie, maar bij het innerlijk kompas van waaruit keuzes worden gemaakt, een onderscheid dat ik verder verken in Werken vanuit je kernwaarden: kompas of comfortabele valkuil?.