Hoe onmisbaar heb jij jezelf gemaakt?
Veel schoolleiders ervaren werkdruk.
Ze hebben volle agenda's, voeren eindeloos veel gesprekken en zijn betrokken bij vrijwel alles wat er binnen hun school gebeurt.
Dat voelt vaak als goed leiderschap.
Verantwoord zelfs.
Toch is er een vraag die veel minder vaak wordt gesteld:
Hoeveel van wat jij vandaag doet, hoort eigenlijk bij jouw rol als schoolleider?
Veel leidinggevenden dragen meer dan hun eindverantwoordelijkheid vraagt.
Ze lossen problemen op die anderen ook zouden kunnen oplossen.
Ze nemen besluiten over die elders genomen zouden kunnen worden.
Ze blijven beschikbaar voor zaken die niet direct hun aandacht nodig hebben.
Niet omdat zij hun werk niet goed doen.
Maar juist omdat zij hun werk zo serieus nemen.
En precies daar ontstaat een risico.
Want hoe meer verantwoordelijkheid zich verzamelt rond één persoon, hoe afhankelijker een organisatie vaak wordt.
De Leadership Reality Scan helpt je zichtbaar te maken wat in de dagelijkse praktijk gemakkelijk verborgen blijft.
In vijf minuten ontdek je in hoeverre verantwoordelijkheid, controle en onmisbaarheid een rol spelen in jouw leiderschap.
Niet om jezelf te beoordelen.
Maar om scherper te zien wat jouw gedrag mogelijk creëert in de organisatie waarvoor jij verantwoordelijk bent.
Want goed leiderschap begint niet met harder werken.
Het begint met begrijpen welke verantwoordelijkheid werkelijk van jou is.
En welke niet.
Beantwoord de twintig stellingen hieronder en ontdek wat jouw leiderschap zichtbaar maakt.
De Leadership Reality Scan
Hieronder zie je 20 stellingen die verdeeld zijn over 4 domeinen van jouw leiderschap. Er zijn dus 5 stellingen per domein. Beoordeel deze stellingen voor jezelf op een 5 punts schaal zoals hieronder staat:
Helemaal mee oneens
Mee oneens
Neutraal
Mee eens
Helemaal mee eens
Onderdeel 1: Verantwoordelijkheid
In hoeverre neem jij verantwoordelijkheid over die eigenlijk bij anderen hoort?
Wanneer een probleem blijft liggen, voel ik al snel de neiging om het zelf op te lossen.
Helemaal mee oneens
Mee oneens
Neutraal
Mee eens
Helemaal mee eens
Ik voel me regelmatig verantwoordelijk voor zaken waarop ik geen directe invloed heb.
Helemaal mee oneens
Mee oneens
Neutraal
Mee eens
Helemaal mee eens
Wanneer iemand zijn verantwoordelijkheid niet neemt, neem ik die vaak alsnog over.
Helemaal mee oneens
Mee oneens
Neutraal
Mee eens
Helemaal mee eens
Ik vind het lastig om een probleem te laten bestaan wanneer ik weet hoe het opgelost kan worden.
Helemaal mee oneens
Mee oneens
Neutraal
Mee eens
Helemaal mee eens
Ik merk dat belangrijke kwesties uiteindelijk vaak weer bij mij terechtkomen.
Helemaal mee oneens
Mee oneens
Neutraal
Mee eens
Helemaal mee eens
Onderdeel 2: Controle
In hoeverre voeg jij controle toe om onzekerheid te verminderen?
Ik kijk regelmatig nog even mee voordat iets definitief wordt afgerond.
Helemaal mee oneens
Mee oneens
Neutraal
Mee eens
Helemaal mee eens
Ik voel me prettiger wanneer ik goed weet wat er binnen de school speelt.
Helemaal mee oneens
Mee oneens
Neutraal
Mee eens
Helemaal mee eens
Ik vind het soms lastig wanneer medewerkers andere keuzes maken dan ik zelf zou maken.
Helemaal mee oneens
Mee oneens
Neutraal
Mee eens
Helemaal mee eens
Wanneer de uitkomst belangrijk is, vergroot ik vaak mijn betrokkenheid.
Helemaal mee oneens
Mee oneens
Neutraal
Mee eens
Helemaal mee eens
Ik merk dat ik risico's liever voorkom dan accepteer.
Helemaal mee oneens
Mee oneens
Neutraal
Mee eens
Helemaal mee eens
Onderdeel 3: Onmisbaarheid
In hoeverre is jouw organisatie afhankelijk geworden van jouw aanwezigheid?
Mijn afwezigheid heeft vaak direct invloed op de voortgang van belangrijke processen.
Helemaal mee oneens
Mee oneens
Neutraal
Mee eens
Helemaal mee eens
Medewerkers zoeken regelmatig bevestiging bij mij voordat zij een beslissing nemen.
Helemaal mee oneens
Mee oneens
Neutraal
Mee eens
Helemaal mee eens
Veel gesprekken, besluiten of problemen komen uiteindelijk bij mij terecht.
Helemaal mee oneens
Mee oneens
Neutraal
Mee eens
Helemaal mee eens
Ik heb het gevoel dat bepaalde zaken alleen goed verlopen wanneer ik betrokken blijf.
Helemaal mee oneens
Mee oneens
Neutraal
Mee eens
Helemaal mee eens
Wanneer ik langere tijd afwezig zou zijn, verwacht ik dat veel werkzaamheden vertraging oplopen.
Helemaal mee oneens
Mee oneens
Neutraal
Mee eens
Helemaal mee eens
Onderdeel 4: Vertrouwen
In hoeverre laat jij verantwoordelijkheid werkelijk bij anderen?
Ik kan accepteren dat iemand een andere aanpak kiest dan ik zelf zou kiezen.
Helemaal mee oneens
Mee oneens
Neutraal
Mee eens
Helemaal mee eens
Ik laat verantwoordelijkheid ook bij anderen wanneer de uitkomst onzeker is.
Helemaal mee oneens
Mee oneens
Neutraal
Mee eens
Helemaal mee eens
Ik hoef niet voortdurend zicht te hebben op een proces om erop te kunnen vertrouwen.
Helemaal mee oneens
Mee oneens
Neutraal
Mee eens
Helemaal mee eens
Ik kan spanning verdragen zonder direct in te grijpen.
Helemaal mee oneens
Mee oneens
Neutraal
Mee eens
Helemaal mee eens
Ik vertrouw erop dat professionals hun verantwoordelijkheid nemen, ook wanneer ik niet meekijk.
Helemaal mee oneens
Mee oneens
Neutraal
Mee eens
Helemaal mee eens
Na afloop van het invullen:
Tel de scores die je hebt behaald op volgens onderstaande tabel:
Score Aantal punten
Helemaal mee oneens 1
Mee oneens 2
Neutraal 3
Mee eens 4
Helemaal mee eens 5
Je kunt dus per onderdeel minimaal 5 en maximaal 25 punten scoren. Als je dat hebt gedaan tel je de punten van de eerste drie onderdelen (verantwoordelijkheid, onmisbaarheid, controle) bij elkaar op. Hiervoor scoor je dus minimaal 15 en maximaal 75 punten. Kijk hieronder waar jij staat en wat dit voor jouw positie betekent.
15 - 30 punten
Gezonde positie
Je antwoorden suggereren dat je over het algemeen goed onderscheid maakt tussen eindverantwoordelijkheid en persoonlijke verantwoordelijkheid. Je lijkt problemen niet automatisch naar je toe te trekken en bent in staat verantwoordelijkheid te laten waar die hoort.
Dat betekent niet dat er geen situaties zijn waarin je extra betrokken raakt. Iedere leidinggevende kent die momenten. Toch lijkt jouw leiderschap vooral gericht op het versterken van verantwoordelijkheid bij anderen in plaats van het overnemen ervan.
De uitdaging voor jou ligt waarschijnlijk niet in loslaten, maar in het vasthouden van deze positie wanneer de druk toeneemt of de uitkomst onzeker wordt.
31 - 45 punten
Verhoogd risico
Je antwoorden suggereren dat verantwoordelijkheid zich regelmatig jouw kant op beweegt. Dat gebeurt waarschijnlijk niet bewust. Sterker nog, vaak ontstaat dit vanuit betrokkenheid, verantwoordelijkheidsgevoel en de wens om kwaliteit te bewaken.
Toch schuilt daar een risico. Hoe vaker problemen, besluiten en spanningen uiteindelijk bij jou terechtkomen, hoe groter de kans dat anderen minder verantwoordelijkheid nemen dan zij eigenlijk zouden kunnen.
De vraag is niet of je betrokken bent. De vraag is of jouw betrokkenheid soms ongemerkt verandert in overnemen.
46 - 60 punten
Leiderschap onder spanning
Je antwoorden laten zien dat je waarschijnlijk veel verantwoordelijkheid draagt die niet rechtstreeks bij jouw rol hoort. Je bent sterk betrokken bij wat er binnen de organisatie gebeurt en voelt je waarschijnlijk verantwoordelijk voor een groot deel van de uitkomsten.
Dat voelt vaak professioneel en zorgvuldig. Tegelijkertijd bestaat het risico dat controle, beschikbaarheid en betrokkenheid steeds meer met elkaar verweven raken. Daardoor ontstaat een situatie waarin veel zaken uiteindelijk weer bij jou terechtkomen.
Op korte termijn lijkt dat effectief. Op langere termijn kan het leiden tot afhankelijkheid, werkdruk en een gebrek aan eigenaarschap binnen de organisatie.
61 - 75 punten
De Onmisbaarheidsval
Je antwoorden suggereren dat jouw organisatie in belangrijke mate afhankelijk is geworden van jouw aanwezigheid, betrokkenheid en besluitvorming. Dat zegt iets positiefs over jouw inzet en verantwoordelijkheidsgevoel, maar het kan ook een signaal zijn dat verantwoordelijkheid zich te veel heeft geconcentreerd rond één persoon.
Wanneer steeds meer problemen, besluiten en ontwikkelingen bij dezelfde persoon terechtkomen, ontstaat gemakkelijk de indruk dat die persoon onmisbaar is. In werkelijkheid is dat vaak een aanwijzing dat de organisatie kwetsbaarder wordt.
Misschien is de belangrijkste vraag daarom niet hoeveel verantwoordelijkheid jij draagt.
Maar hoeveel verantwoordelijkheid jij ongemerkt bent gaan overnemen.
En het onderdeel Vertrouwen dan?
Dit onderdeel krijgt een aparte score omdat het iets wezenlijks anders meet dan de andere drie. Tel ook op dit onderdeel je punten bij elkaar op op dezelfde manier als je bij de overige onderdelen hebt gedaan en lees hieronder waar je staat als het gaat om Vertrouwen.
5-9 punten
Vertrouwen staat onder druk
Je antwoorden suggereren dat je het lastig vindt om verantwoordelijkheid volledig bij anderen te laten wanneer de uitkomst belangrijk of onzeker is. Op zulke momenten neem je waarschijnlijk sneller controle terug dan je zelf beseft. Dat voelt vaak verantwoordelijk, maar kan ertoe leiden dat anderen minder ruimte ervaren om eigenaarschap te ontwikkelen.
10-14 punten
Vertrouwen is voorwaardelijk
Je vertrouwt anderen in veel situaties, maar merkt waarschijnlijk ook dat je betrokkenheid toeneemt zodra risico's groter worden. Dat is begrijpelijk. De interessante vraag is niet óf je vertrouwt, maar wanneer controle aantrekkelijker begint te worden dan vertrouwen.
15-19 punten
Vertrouwen blijft meestal overeind
Je lijkt in staat verantwoordelijkheid bij anderen te laten, ook wanneer niet alles volledig voorspelbaar is. Tegelijkertijd zijn er waarschijnlijk situaties waarin je toch de neiging voelt om dichter op processen te gaan zitten. Dat is niet vreemd. Juist daar wordt zichtbaar hoe stevig vertrouwen werkelijk is.
20-25 punten
Vertrouwen houdt stand onder spanning
Je antwoorden suggereren dat je verantwoordelijkheid meestal kunt laten waar die hoort, ook wanneer uitkomsten onzeker zijn. Dat betekent niet dat je minder betrokken bent. Het betekent dat je betrokkenheid niet automatisch verandert in controle zodra spanning ontstaat.
Wat betekent deze uitslag voor jou?
De score die je hebt behaald is geen oordeel over jouw leiderschap.
Sterker nog, veel schoolleiders herkennen zichzelf in meerdere onderdelen van deze Reality Scan.
De interessante vraag is daarom niet of jouw score goed of slecht is.
De interessante vraag is wat jouw score zichtbaar maakt.
Welke verantwoordelijkheid draag jij die eigenlijk niet van jou is?
Welke controle voeg jij toe die misschien niet nodig is?
En hoe afhankelijk is jouw organisatie geworden van jouw aanwezigheid?
Afhankelijk van jouw uitslag zijn er twee logische vervolgstappen.
Score 15 - 45 punten
Jouw volgende stap: The Leadership Shift
Je lijkt je bewust van de patronen die eigenaarschap, vertrouwen en professionele verantwoordelijkheid kunnen ondermijnen. Tegelijkertijd laat jouw uitslag zien dat er waarschijnlijk nog situaties zijn waarin betrokkenheid ongemerkt verandert in overnemen.
Binnen The Leadership Shift ontdek je hoe je verantwoordelijkheid daadwerkelijk laat waar die hoort, ook wanneer dat spanning oproept.
Niet als theorie.
Maar in de dagelijkse praktijk van het leidinggeven.
Score 46 - 75 punten
Jouw volgende stap: The Premium Leadership Code
Jouw uitslag suggereert dat verantwoordelijkheid, controle en onmisbaarheid een belangrijke rol spelen in jouw leiderschap.
Dat betekent niet dat je je werk niet goed doet.
Integendeel.
Het betekent vaak dat betrokkenheid, verantwoordelijkheidsgevoel en eindverantwoordelijkheid zo sterk met elkaar verweven zijn geraakt dat zij jouw leiderschap zijn gaan sturen.
Binnen The Premium Leadership Code onderzoeken we niet alleen wat je doet, maar vooral waarom je het doet.
Want zolang eindverantwoordelijkheid wordt verward met persoonlijke verantwoordelijkheid, blijven dezelfde patronen zich herhalen.
👉 Bekijk The Premium Leadership Code
Nog één gedachte
De meeste schoolleiders hebben geen gebrek aan kennis.
Ze weten vaak al wat zij anders zouden kunnen doen.
De echte uitdaging ontstaat op het moment dat leiderschap iets van hen vraagt.
Wanneer controle aantrekkelijk wordt.
Wanneer verantwoordelijkheid blijft liggen.
Wanneer spanning ontstaat.
Juist daar wordt zichtbaar wat jouw leiderschap werkelijk stuurt.
En precies daar begint ontwikkeling.