Schoolleiders willen eigenaarschap in hun team. Maar blijven ondertussen alles controleren.

Vervolg van het artikel

Hoe sterker de wens naar eigenaarschap wordt uitgesproken, hoe intensiever leidinggevenden vaak gaan controleren zodra processen beginnen te schuren, spanning ontstaat of de uitkomst onzeker wordt.

Niet bewust.

Maar wel voortdurend.

Want controle voelt veilig.

Controle voorkomt fouten.
Controle voorkomt vertraging.
Controle voorkomt dat zaken ontsporen.

Controle geeft het gevoel dat je grip houdt op kwaliteit, processen en resultaten.

En precies daarom houden veel leidinggevenden gedrag in stand dat eigenaarschap onmogelijk maakt.

Eigenaarschap ontstaat niet in een cultuur van voortdurende correctie

Veel schoolleiders denken dat eigenaarschap vooral ontstaat door verwachtingen helder uit te spreken, verantwoordelijkheden te benoemen of medewerkers aan te moedigen meer initiatief te nemen.

Maar organisaties leren uiteindelijk veel sterker van gedrag dan van woorden.

En precies daar ontstaat vaak een pijnlijke tegenstelling.

Want wat leert een team wanneer een leidinggevende voortdurend controle houdt op besluiten, processen en communicatie?

Wat leert een organisatie wanneer iedere spanning uiteindelijk weer wordt opgevangen door degene die eigenlijk verlangt dat anderen verantwoordelijkheid nemen?

Dan ontstaat er ongemerkt een cultuur waarin mensen voorzichtig worden.

Afwachtend.

Niet omdat ze geen verantwoordelijkheid willen dragen.

Maar omdat het systeem hen voortdurend leert dat verantwoordelijkheid blijkbaar ophoudt zodra het spannend wordt.

Veel controle ontstaat niet uit wantrouwen maar uit ongemak

Dat maakt dit onderwerp ingewikkelder dan veel leiderschapstheorieën suggereren.

Want de meeste leidinggevenden controleren niet omdat ze slechte intenties hebben.

Integendeel.

Veel schoolleiders voelen zich juist enorm verantwoordelijk voor de kwaliteit van het onderwijs, het welzijn van medewerkers en het functioneren van de organisatie als geheel.

En precies daarom grijpen ze in zodra iets onzeker wordt.

Wanneer gesprekken gevoelig liggen.
Wanneer medewerkers twijfelen.
Wanneer ouders druk zetten.
Wanneer resultaten achterblijven.
Wanneer besluiten weerstand oproepen.

Dan ontstaat er spanning.

En veel leidinggevenden hebben zichzelf jarenlang aangeleerd om die spanning onmiddellijk te neutraliseren.

Door alsnog bij te sturen.
Door extra controle in te bouwen.
Door verantwoordelijkheid terug naar zich toe te trekken.
Door besluiten nogmaals te controleren voordat anderen ermee verder gaan.

Dat voelt zorgvuldig.

Maar ondertussen leert een team iets anders.

Namelijk dat zelfstandigheid blijkbaar eindigt waar onzekerheid begint.

Hoe meer jij controle houdt, hoe minder eigenaarschap anderen gaan voelen

Dat mechanisme is verraderlijk, omdat het op korte termijn vaak succesvol lijkt.

De school blijft draaien.
Fouten worden voorkomen.
Processen blijven beheersbaar.
Er ontstaat tijdelijk rust.

Maar onder die rust groeit langzaam afhankelijkheid.

Want waarom zou iemand volledig eigenaarschap nemen wanneer een leidinggevende uiteindelijk toch weer corrigeert, aanvult of controleert zodra het spannend wordt?

Veel organisaties raken niet afhankelijk omdat medewerkers geen verantwoordelijkheid aankunnen.

Ze raken afhankelijk omdat leiderschap voortdurend blijft compenseren waar anderen eigenlijk zouden moeten groeien.

En precies daarom blijven zoveel leidinggevenden harder werken dan nodig is.

Niet omdat hun team geen potentie heeft.

Maar omdat controle ongemerkt belangrijker is geworden dan ontwikkeling.

Controle geeft rust op de korte termijn maar ondermijnt leiderschap op de lange termijn

Dat is misschien wel de meest ongemakkelijke waarheid onder veel vormen van werkdruk en afhankelijkheid binnen scholen.

Want controle werkt.

Tenminste tijdelijk.

Het voorkomt direct gedoe.
Het geeft overzicht.
Het vermindert risico.

En het geeft leidinggevenden het gevoel dat ze hun verantwoordelijkheid serieus nemen.

Alleen ontstaat precies daar het patroon dat organisaties uiteindelijk klein houdt.

Want wanneer medewerkers voortdurend voelen dat hun werk alsnog gecontroleerd, gecorrigeerd of overgenomen wordt, ontstaat er steeds minder ruimte om werkelijk verantwoordelijkheid te dragen.

En zonder ruimte ontstaat geen eigenaarschap.

Alleen aangepast gedrag.

Echt leiderschap begint waar controle minder belangrijk wordt dan groei

Veel schoolleiders verlangen naar teams die meer eigenaarschap tonen.

Maar eigenaarschap vraagt iets wat veel moeilijker is dan duidelijke afspraken maken of verantwoordelijkheden benoemen.

Het vraagt dat leidinggevenden bereid zijn spanning niet onmiddellijk meer weg te organiseren.

Dat ze accepteren dat groei soms rommelig verloopt.
Dat mensen fouten maken.
Dat processen tijdelijk minder efficiënt voelen.
Dat niet alles onmiddellijk onder controle blijft.

En precies daar ontstaat leiderschap.

Niet op het moment dat alles soepel verloopt.

Maar op het moment dat een leidinggevende verantwoordelijkheid laat waar die hoort, ook wanneer dat ongemakkelijk voelt.

The Leadership Reality Check

Veel leidinggevenden zien hun eigen controlepatronen pas echt wanneer iemand ze scherp benoemt.

Daarom ontwikkelde ik The Leadership Reality Check, een korte video waarin je ontdekt waar jij nog steeds verantwoordelijkheid, controle en oplossingen naar jezelf toe trekt terwijl je denkt dat je leidinggeeft.

Start hier met The Leadership Reality Check

The Premium Leadership Code

Voor leidinggevenden die voelen dat inzicht alleen niet meer voldoende is en die structureel anders willen leren leidinggeven op de momenten waarop spanning ontstaat, ontwikkelde ik The Premium Leadership Code.

Niet gericht op harder werken of beter organiseren.

Maar op het doorbreken van patronen waarmee leidinggevenden onbewust afhankelijkheid blijven creëren binnen hun organisatie.

Meer over The Premium Leadership Code

De vraag die uiteindelijk alles bepaalt

Want uiteindelijk is de vraag niet:

Wil jij meer eigenaarschap in je team?

De echte vraag is:

Ben jij bereid de controle los te laten die eigenaarschap onmogelijk blijft maken?

Want precies daar begint voor veel leidinggevenden het werkelijke leiderschap.