Wanneer jouw stabiliteit het probleem in stand houdt
Stabiliteit wordt in organisaties vaak gezien als een kwaliteit van leiderschap.
Een stabiele leider blijft rustig wanneer de druk toeneemt.
Hij of zij vangt spanning op, houdt overzicht en voorkomt dat conflicten escaleren.
In veel situaties is dat waardevol.
Liever luisteren of kijken?
Jij kiest hoe je deze inzichten tot je neemt.
🎙️ Podcast – beluister dit artikel onderweg of tijdens een rustig moment,
zodat je geen seconde verliest, maar wel vooruitgang boekt.
🎥 Video – bekijk de kernpunten in een korte, krachtige video en ontdek hoe je
direct verschil maakt in je leiderschap.
Vervolg van het artikel
Maar stabiliteit heeft ook een schaduwkant.
Wanneer een leidinggevende voortdurend stabiliseert, kan het systeem juist afhankelijk worden van die stabiliteit. Wat bedoeld is als kracht, wordt dan ongemerkt een mechanisme dat verandering verhindert.
De stille functie van de leidinggevende
In veel scholen ontstaat een herkenbaar patroon.
Wanneer spanning oploopt, kijkt het team naar de leidinggevende.
Wanneer iets misloopt, wordt verwacht dat de leidinggevende ingrijpt.
Wanneer er onduidelijkheid ontstaat, moet de leidinggevende het oplossen.
Dat gebeurt zelden expliciet.
Het is een impliciet contract dat zich in de loop van de tijd vormt: jij bewaakt de stabiliteit.
Die rol lijkt logisch. Een leidinggevende moet immers richting geven en overzicht houden.
Maar wanneer stabiliteit voortdurend door één persoon wordt geleverd, ontstaat er een systeem waarin anderen minder verantwoordelijkheid hoeven te nemen voor de spanning die bij hun werk hoort.
Stabiliseren is niet hetzelfde als leiden
Veel leidinggevenden ervaren dat hun agenda gevuld raakt met het oplossen van spanningen die steeds terugkeren.
Een conflict dat opnieuw oplaait.
Een project dat steeds opnieuw vertraagt.
Een verantwoordelijkheid die telkens weer bij de leidinggevende terechtkomt.
Op het eerste gezicht lijkt dat een teken van betrokkenheid. Je bent aanwezig, je vangt op en je zorgt dat het systeem blijft functioneren.
Maar wanneer dezelfde patronen blijven terugkomen, is stabiliteit geen oplossing meer. Dan is stabiliteit onderdeel geworden van het patroon zelf.
De onzichtbare afhankelijkheid
Wat gebeurt er wanneer een leider structureel stabiliseert?
Het team leert dat spanning uiteindelijk wordt opgevangen.
Dat conflicten niet volledig hoeven te worden uitgewerkt.
Dat verantwoordelijkheid weer terugkomt bij degene die het overzicht heeft.
Niemand spreekt dit hardop uit.
Maar systemen leren snel.
Wat jij opvangt, hoeft een ander niet te dragen.
Wat jij oplost, hoeft een ander niet te leren.
Zo ontstaat afhankelijkheid.
Niet omdat mensen dat bewust willen, maar omdat het systeem zich aanpast aan waar stabiliteit vandaan komt.
De prijs van voortdurende stabiliteit
Voor de leidinggevende zelf wordt dit zichtbaar in een groeiende druk.
Je blijft het overzicht houden.
Je blijft conflicten begeleiden.
Je blijft verantwoordelijkheden herschikken.
En ondertussen blijft het systeem hetzelfde gedrag vertonen.
Het probleem lijkt telkens opnieuw te ontstaan.
Dat is geen toeval.
Een systeem verandert pas wanneer de spanning die bij verandering hoort zichtbaar wordt en niet langer volledig wordt geabsorbeerd door degene die leidinggeeft.
De ongemakkelijke verschuiving
Dit is het moment waarop leiderschap een andere vorm van moed vraagt.
Niet de moed om meer te doen.
Maar de moed om iets te laten gebeuren zonder het direct te stabiliseren.
Dat kan betekenen dat een conflict langer blijft staan.
Dat een team zelf verantwoordelijkheid moet nemen voor een probleem.
Dat een patroon eerst zichtbaar moet worden voordat het kan veranderen.
Voor veel leidinggevenden voelt dat ongemakkelijk. Stabiliseren is immers jarenlang hun rol geweest.
Maar wanneer stabiliteit voortdurend door jou wordt geleverd, blijft het systeem afhankelijk van jouw aanwezigheid.
Stabiliteit met positie
Leiderschap vraagt niet dat je stabiliteit opgeeft.
Het vraagt dat je stabiliteit niet langer gebruikt om spanning permanent te absorberen.
Een leidinggevende met positie doet iets anders.
Hij of zij maakt zichtbaar waar spanning hoort.
Legt verantwoordelijkheid terug waar die ligt.
En accepteert dat niet elke onrust onmiddellijk hoeft te verdwijnen.
Dat is geen zwakte.
Dat is de voorwaarde voor volwassenheid in een systeem.
Dit artikel staat niet op zichzelf
Het raakt aan de vraag waar verantwoordelijkheid werkelijk hoort te liggen binnen leiderschap. In mijn artikel Als alles belangrijk is, is niets jouw verantwoordelijkheid werk ik uit waarom prioriteit en begrenzing onmisbaar zijn voor leiderschap.
Wie voelt dat hier een diepere laag onder zit, leest daar verder:
https://www.onderwijskapitein.nl/leiderschap-prioriteit-en-verantwoordelijkheid
Welke spanning blijf jij stabiliseren, terwijl die misschien juist zichtbaar zou moeten worden?
René Rensen I De Onderwijskapitein
" Wanneer een leidinggevende voortdurend stabiliseert, kan het systeem juist afhankelijk worden van die stabiliteit. Wat bedoeld is als kracht, wordt dan ongemerkt een mechanisme dat verandering verhindert"
René Rensen