Wanneer betrokkenheid eigenlijk controle is

Vervolg van het artikel

Wie verantwoordelijkheid draagt voor mensen en processen wil niet ontdekken dat iets uit de hand loopt zonder dat hij het heeft gezien. Nabijheid voelt daarom als een vorm van zorg voor de organisatie.

Maar betrokkenheid kan ongemerkt een andere betekenis krijgen.

Vooral wanneer nabijheid langzaam verandert in voortdurend meekijken.

Betrokkenheid en controle liggen dicht bij elkaar

Het verschil tussen betrokkenheid en controle is vaak kleiner dan leidinggevenden denken.

Een leidinggevende leest nog even een document mee voordat het wordt verstuurd. Hij sluit aan bij een overleg om te horen hoe het loopt. Hij vraagt regelmatig naar de voortgang van een traject.

Op zichzelf zijn dat begrijpelijke handelingen.

Maar wanneer ze zich blijven herhalen, ontstaat er een patroon. Het team raakt eraan gewend dat de leidinggevende meekijkt voordat iets wordt afgerond.

Wat begon als betrokkenheid kan zo langzaam veranderen in controle.

Organisaties passen zich snel aan

Organisaties zijn gevoelig voor gedrag van leidinggevenden. Wanneer een leidinggevende regelmatig controleert of meekijkt, wordt dat onderdeel van de manier waarop het werk wordt georganiseerd.

Medewerkers houden rekening met zijn aanwezigheid. Ze wachten soms met een besluit totdat hij het heeft gezien.

Niet omdat iemand dat expliciet heeft afgesproken, maar omdat het zo gegroeid is.

Op dat moment verschuift de dynamiek van een team.

Initiatief blijft vaker hangen op de plek waar controle plaatsvindt.

Controle geeft een gevoel van zekerheid

Voor veel leidinggevenden is het moeilijk om dat patroon los te laten.

Controle geeft namelijk een gevoel van zekerheid. Wanneer een leidinggevende ergens naar heeft gekeken, weet hij dat het in ieder geval zijn aandacht heeft gehad.

Dat geeft rust.

Maar tegelijk gebeurt er iets anders.

Hoe vaker een leidinggevende controleert, hoe minder vanzelfsprekend het wordt dat anderen zelfstandig besluiten nemen.

De behoefte aan zekerheid kan zo onbedoeld de zelfstandigheid van een team verminderen.

Betrokkenheid vraagt soms afstand

Leiderschap betekent niet dat een leidinggevende voortdurend zicht houdt op alles wat er gebeurt.

Soms vraagt betrokkenheid juist dat een leidinggevende afstand neemt.

Niet omdat het werk hem minder interesseert, maar omdat ruimte voor verantwoordelijkheid ergens anders moet ontstaan.

Wanneer een leidinggevende niet automatisch meekijkt, ontstaat er een ander soort dynamiek.

Teams leren dat zij zelf besluiten kunnen nemen en dat niet elke stap bevestigd hoeft te worden.

De grens wordt zichtbaar in gedrag

De grens tussen betrokkenheid en controle wordt daarom zelden bepaald door bedoelingen.

Veel leidinggevenden bedoelen het goed wanneer zij betrokken blijven bij processen.

Maar de organisatie kijkt niet naar bedoelingen. Zij kijkt naar gedrag.

Wanneer een leidinggevende steeds opnieuw controleert, wordt controle onderdeel van het systeem.

Pas wanneer dat patroon verandert, ontstaat er ruimte voor iets anders.

Afsluiting

Denk eens aan een moment waarop je ergens nog even naar wilde kijken voordat iets verder kon.

Was dat betrokkenheid, of eigenlijk controle?

Het antwoord zegt vaak iets over de manier waarop leiderschap in een organisatie vorm krijgt.