Waarom controle vaak vermomd leiderschap is

Vervolg van het artikel

De leidinggevende wil weten wat er speelt, wil voorkomen dat zaken ontsporen en wil zicht houden op belangrijke ontwikkelingen.

In organisaties waar veel belangen samenkomen, lijkt dat een teken van betrokken leiderschap.

Maar precies daar ontstaat een patroon dat vaak onzichtbaar blijft.

Want controle kan gemakkelijk iets anders worden dan leiderschap.

Controle geeft een gevoel van grip

Voor veel leidinggevenden geeft controle rust. Wanneer zij betrokken blijven bij besluiten, documenten nalezen of aanwezig zijn bij belangrijke gesprekken, ontstaat het gevoel dat zij overzicht houden.

Dat gevoel is begrijpelijk.

Wie verantwoordelijkheid draagt, wil niet ontdekken dat een besluit verkeerd uitpakt omdat hij niet heeft opgelet. Controle lijkt daarom een manier om risico’s te beperken.

Maar controle heeft ook een bijwerking.

Hoe vaker een leidinggevende betrokken blijft bij details, hoe meer processen zich rondom hem beginnen te organiseren.

Systemen passen zich snel aan

Organisaties zijn gevoelig voor gedrag.

Wanneer een leidinggevende vaak controleert, gaan mensen daar onbewust rekening mee houden. Documenten worden pas definitief wanneer hij ze heeft gezien. Besluiten worden uitgesteld totdat hij heeft meegekeken.

Wat begon als betrokkenheid verandert langzaam in een patroon.

De organisatie leert dat controle onderdeel is van het proces.

En precies daar verschuift iets in leiderschap.

Controle lijkt leiderschap, maar vervangt het soms

Controle kan namelijk gemakkelijk de plaats innemen van leiderschap.

Een leidinggevende die overal meekijkt, blijft voortdurend betrokken bij de uitvoering. Daardoor lijkt het alsof hij richting geeft en verantwoordelijkheid neemt.

Maar in werkelijkheid gebeurt er vaak iets anders.

Zijn aandacht verschuift naar details, terwijl leiderschap juist gaat over positie, richting en begrenzing.

Hoe meer tijd een leidinggevende besteedt aan controleren, hoe minder ruimte er overblijft voor het werk dat werkelijk zijn rol vraagt.

Controle creëert afhankelijkheid

Wanneer controle een vast onderdeel van processen wordt, raken organisaties eraan gewend.

Teams wachten tot een leidinggevende iets heeft gezien. Besluiten worden vertraagd totdat iemand bovenin de organisatie zijn oordeel heeft gegeven.

In eerste instantie lijkt dat veilig.

Maar op langere termijn ontstaat er afhankelijkheid.

Teams leren dat zij pas verder kunnen wanneer iemand anders het laatste woord heeft.

Leiderschap vraagt iets anders

Leiderschap betekent niet dat een leidinggevende overal zicht op heeft.

Het betekent dat hij duidelijk maakt waar verantwoordelijkheid ligt en waar grenzen worden gesteld.

Dat vraagt soms dat een leidinggevende juist afstand neemt van controle.

Niet omdat controle onbelangrijk is, maar omdat leiderschap iets anders vraagt dan voortdurend meekijken.

Afsluiting

Kijk eens naar een moment waarop je ergens opnieuw naar wilde kijken voordat iets verder kon.

Niet met de vraag of dat terecht was, maar met een andere vraag:

Wat zou er gebeuren als ik hier niet controleer?

Soms begint leiderschap precies op het moment dat controle minder vanzelfsprekend wordt.