Loyaliteit zonder begrenzing ondermijnt leiderschap

Vervolg van het artikel

Wanneer loyaliteit geen begrenzing kent, kan zij langzaam veranderen van kracht in last. Niet omdat loyaliteit op zichzelf problematisch is, maar omdat zij zonder grenzen gemakkelijk verandert in iets anders: het voortdurend opvangen van wat eigenlijk bij anderen hoort.

En op dat moment begint leiderschap te verschuiven.

Loyaliteit kan verantwoordelijkheid naar boven trekken

In veel organisaties gebeurt iets subtiels wanneer een leider zeer loyaal is aan zijn team. Problemen worden sneller overgenomen, vragen worden eerder beantwoord en kwesties worden sneller opgelost.

Dat lijkt efficiënt. Het lijkt behulpzaam.

Maar systemen reageren altijd op gedrag.

Wanneer een leidinggevende structureel opvangt wat ergens anders blijft liggen, leert de organisatie dat dit mogelijk is. Teams raken eraan gewend dat bepaalde zaken uiteindelijk toch bij de leidinggevende terechtkomen.

Niet omdat mensen dat bewust willen, maar omdat patronen zich langzaam vormen.

Zo kan loyaliteit onbedoeld een mechanisme worden dat verantwoordelijkheid omhoog trekt. Wat ooit begon als betrokkenheid, verandert dan langzaam in afhankelijkheid.

De moeilijkheid van begrenzen

Juist voor loyale leidinggevenden is het stellen van grenzen vaak ingewikkeld.

Niet omdat ze niet weten waar die grenzen liggen, maar omdat ze het gevoel hebben hun team in de steek te laten wanneer ze iets niet overnemen.

Die spanning is begrijpelijk.

Wie loyaal is, wil ondersteunen. Wie verantwoordelijkheid voelt, wil voorkomen dat zaken blijven liggen. En wie betrokken is bij een organisatie, wil niet dat anderen onder druk komen te staan.

Maar leiderschap vraagt soms iets anders.

Niet meer doen, maar duidelijker kiezen.

Wanneer loyaliteit leiderschap vervangt

Een leidinggevende die voortdurend opvangt wat anderen laten vallen, lost op korte termijn problemen op. Maar op langere termijn ontstaat een ander effect.

Teams krijgen minder gelegenheid om zelf verantwoordelijkheid te nemen. Vraagstukken blijven terugkomen op dezelfde plek. En de agenda van de leidinggevende raakt steeds voller.

In zo’n situatie lijkt het alsof de leidinggevende steeds harder moet werken om alles draaiende te houden.

Maar vaak is het systeem ondertussen afhankelijk geworden van zijn loyaliteit.

En precies daar verschuift leiderschap ongemerkt naar onderhoud.

Begrenzen is geen afstand nemen

Het misverstand rond grenzen is dat ze vaak worden gezien als een vorm van afstand.

Alsof een leidinggevende die begrenst minder betrokken is bij zijn team.

In werkelijkheid gebeurt vaak het tegenovergestelde.

Wanneer een leidinggevende duidelijk maakt wat wel en niet bij zijn rol hoort, ontstaat er ruimte voor anderen om hun eigen verantwoordelijkheid te nemen.

Besluiten worden genomen waar ze horen. Problemen worden opgelost op de plek waar ze ontstaan.

Dat vraagt tijd.

In het begin kan het zelfs voelen alsof er meer spanning ontstaat. Mensen moeten wennen aan nieuwe verwachtingen. Rollen worden opnieuw zichtbaar.

Maar juist daar ontstaat volwassen leiderschap.

Loyaliteit opnieuw definiëren

Misschien vraagt leiderschap daarom om een andere kijk op loyaliteit.

Niet als de bereidheid om alles op te vangen wat in een organisatie blijft liggen, maar als de bereidheid om het systeem sterker te maken.

Dat betekent soms dat je iets niet overneemt. Dat je een vraag teruglegt. Dat je iemand uitnodigt om zelf een stap naar voren te zetten.

Niet omdat je minder loyaal bent.

Maar omdat je gelooft dat leiderschap niet alleen bij één persoon hoort.

Wanneer loyaliteit ruimte maakt voor leiderschap

Veel leidinggevenden ontdekken pas later dat hun grootste bijdrage niet lag in wat zij allemaal hebben opgelost, maar in de momenten waarop zij besloten iets niet langer over te nemen.

Op die momenten verandert er iets.

Teams worden zelfstandiger. Verantwoordelijkheid verschuift. En de leidinggevende krijgt ruimte om zich te richten op datgene wat werkelijk bij zijn positie hoort.

Wat eerst voelde als het loslaten van loyaliteit, blijkt dan vaak een vorm van leiderschap te zijn.

Afsluiting

Kijk eens naar een vraag of probleem dat deze week bij jou terechtkomt.

Niet meteen met de reflex om het op te lossen, maar met een andere vraag:

Van wie is deze verantwoordelijkheid eigenlijk?

Soms begint sterker leiderschap precies op het moment dat je besluit iets niet over te nemen.

In een volgend artikel in deze reeks wordt duidelijk waarom de manier waarop een leidinggevende zijn tijd begrenst uiteindelijk één van de meest eerlijke spiegels van leiderschap vormt.